حسن حسن زاده آملى
324
ده رساله فارسى (فارسى)
المنظر قوس من دائرة الارتفاع ما بين موقعى الخطّين المارّين به مركز الكوكب المنتهيين الى فلك البروج الخارج احدهما من مركز العالم ، و الآخر من منظر الابصار اعنى سطح الارض عند الناظر . اين تعريف وى چنانكه ظاهر است ناظر به دو خط - ا ه ، ا د - و قوس - د ه - در شكل 15 است كه ايراد بر آن گفته آمد ؛ لذا قاضىزاده زومى در شرح آن بر وجه اعتراض بر تعريف مذكور گفته است : و التحقيق انه قوس من دائرة الارتفاع . . . ، كه در بالا نقل كردهايم . و اگر چغمينى بجاى قوس اختلاف منظر زاويه اختلاف منظر را عنوان مىكرد و مىگفت : آن زاويهايست كه از تقاطع آن دو خط مذكور در مركز كوكب حادث مىشود ، اعتراضى به دو روى نمىآورد زيرا چنانكه دانستهايم آن زاويه كه در مركز كوكب حادث مىشود مساوى با آن زاويهايست كه در مركز ارض حادث مىشود ، كه دو زاويه متناظرند . فائده : در درس هفتم دروس معرفت وقت و قبله بلكه در دروس ديگر آن ، و همچنين در رساله ظل كه از جمله يازده رساله مطبوع است برخى از مطالب در پيرامون جيب و ظل گفته آمد ، در موارد ياد شده كلمات بيرونى را در واژه جيب نقل كردهايم ، و از كلماتش چنين استفاده مىشود كه جيب مخفّف جيبارد لفظ هندى است . در غزلى گفتهام : اى سرو چارده سال قدّ كمان ببايد * وقت سفر بگيرد جيبارد عصا را تمرين : فارسى هيئت علاء الدين ملا على قوشچى از كتب درسى حوزههاى علميه بوده است . نگارنده در محضر اعلاى استاد علامه شعرانى رفع اللّه المتعالى درجاته ، نخست فارسى هيئت قوشچى را خوانده است ؛ و بعد از آن شرح چغمينى قاضىزاده رومى را ؛ و بعد از آن ( پس از خواندن اصول اقليدس در حساب و هندسه استدلالى ،